Akut dissemine ensefalomiyelit (ADEM) nedir?

ADEM beyin ve omuriliğin mikropsuz iltihabi bir hastalığıdır. İsminde yer alan akut kelimesi yeni başlangıçlı olayı anlatmaktadır. ADEM’de bağışıklık sisteminin yanlış çalışması sonucunda beyin ve omurilikte iltihap ve buna bağlı hasar izlenmektedir. Bu hastalık öncesinde bağışıklık sistemi herhangi bir organdaki enfeksiyon, aşılama veya sebebi belli olmayan bir takım çevresel etmenler tarafından yanlış şekilde uyarılır. Bunun sonucunda bağışıklık sistemi hücreleri beyin ve omurilikte hasar oluşturur. ADEM’i tetikleyen olay bir enfeksiyon ise tipik olarak olaydan 1-2 hafta sonra nörolojik bulgular ortaya çıkmaktadır. Bu süre en fazla bir aydır. Hastalığı tetikleyen bir aşı ise süre 3 aya kadar uzayabilir. Çocuklarda izlenen ADEM’in öncesinde hastaların %50-70’inde hastalık öncesinde ateşli bir hastalık olduğu öyküsü alınmaktadır. Bu hastalıkların başında solunum yolu enfeksiyonları ve ishal bulunmaktadır.

ADEM kimlerde daha sık olarak izlenir?

ADEM çocuklarda daha sıktır ancak her yaşta ortaya çıkabilir. Hastalık özellikle 15 yaşından küçüklerde izlenmektedir.

ADEM tekrar eder mi?

ADEM tanım olarak tek atak şeklinde seyreden bir hastalık olmakla birlikte hastaların %20’sinde ataklar tekrarlayabilir. Bu tip hastaların ADEM’mi yoksa aslında multipl sklerozun bir türü mü olduğu halen tartışmalı bir konudur.

ADEM’in belirtileri nedir?

ADEM’de iltihaplı hasarın oluştuğu bölgeye göre değişik yakınmalar ortaya çıkmaktadır. Hastalarda nörolojik bulgular bir hafta içinde belirginlik kazanır. Başlangıç döneminde hastalarda sıklıkla bilinç durum değişikliği, ateş, baş ağrısı, kafa karışıklığı, uyuşmalar, çift görme, görme netliğinin bozulması, dengesizlik ve güç kaybı izlenebilmektedir. Hastalığın ileri dönemlerinde özellikle tedavisiz kalan hastalar iletişim kuramaz hale gelebilir.

ADEM tanısı nasıl konmaktadır?

ADEM tanısındaki en önemli inceleme ilaçlı beyin MR’ıdır. MR’da beyin ve omuriliğin değişik bölgelerinde aynı zamanda ortaya çıkmış olan hasar izlenir. MR’ı takiben hastalara bel suyu incelemesinin de yapılması gereklidir. Bu inceleme beyinde izlenen hastalığın mikropsuz bir iltihap olduğunun ortaya konması açısından önemlidir.

ADEM MS’e dönüşür mü?

ADEM aslında MS’e dönüşmez. Gerçekte birbirinde tamamen farklı hastalıklardır. Ancak MS bazen ADEM benzeri bulgularla ortaya çıkabilir. Bu tip hastalarda ilerleyen yıllarda beyin MR’ında yeni lezyonlar izlenir ve hastalar MS hastalığının tanısında çok önemli bir yer tutan yeni ataklar geçirir.

ADEM’in ileride MS’e dönüşmesini belirleyen etmelerin başında beyin MR’ında izlenen lekelerin özellikleri ve beyin omurilik sıvısında (BOS) oligoklonal bandların (OKB) bulunması gelmektedir. Oligoklonal band incelemesinin pozitif olması beyinde antikor üretiminin olduğunu göstermektedir. OKB MS hastalarında %85-90 düzeyinde pozitif iken, ADEM hastalarında ise %10-20 düzeyindedir.

ADEM’in tedavisi nasıl yapılmaktadır?

ADEM’in tedavisi artmış ve yanlış çalışan bağışıklık sistemini baskılama üzerine kuruludur. Bu amaçla öncelikle damardan yüksek doz kortizon tedavisi verilir. Bu tedaviden yanıt alınamayan hastalarda kan değişim (Plazmaferez) ve IVIG (İntravenöz immunglobulin) tedavisi de uygulanabilir. Tek atak şeklinde seyren ADEM hastalarında MS’de olduğu gibi uzun süreli koruyucu tedavi verilmesine gerek yoktur. Atakların tekrarlaması durumunda multipl sklerozda kullanılan tedavilerin kullanılması gerekebilir.

ADEM nasıl seyreder?

ADEM hastalarının %70-90’ı iyi şekilde sonuçlanmakla birlikte hastaların %5’i hastalık seyrinde kaybedilebilir. Eski yıllarda tedavi ve yoğun bakım imkanlarının kısıtlı olması nedeni ile kötü seyredebilmesi nedeni ile korkulan bir hastalık olan ADEM’de günümüzde hastaların çoğu eski yaşamlarına dönebilmektedir. İyileşme süreci sıklıkla 1-6 ay arasında olmaktadır.

İlginizi çekebilecek diğer yazılar

Multipl skleroz (MS)

MS’in tedavisi

Menenjit

Ensefalit

Beyin omurilik sıvısı (BOS, bel suyu) incelemesi